Edvard Bergerin “Conclave” filmi məhz bu nöqtədən danışır. Film Tanrıdan yox, Tanrı adına qərar verən insanlardan bəhs edir.
Roma Papasının ölümündən sonra kardinallar yeni lider seçmək üçün Vatikanın qapalı divarları arasında toplanırlar. Bu proses “Conclave” adlanır. Kənardan baxanda bu, sadəcə dini bir mərasim kimi görünə bilər. Amma film göstərir ki, qapılar bağlandıqdan sonra baş verənlər təkcə seçim prosesi deyil. Bu, insanların öz vicdanları ilə üzləşdiyi bir sınaqdır.
Filmin əsas fiquru Ralf Faynsın canlandırdığı Kardinal Lourensdir. Lourens hakimiyyət axtaran biri deyil. O, yorulub. Bu yükdən qurtulmaq və geri çəkilmək istəyir. Lakin hadisələrin gedişi onu prosesin mərkəzinə gətirir. O, həm seçimin gedişatına nəzarət etməli, həm də kilsənin gələcəyi ilə bağlı qərarların şahidi olmalıdır.
Bu nöqtədə film açıq bir sual verir: inanc insanı gücləndirirmi, yoxsa onu daha ağır bir məsuliyyət altına salır?
Filmdəki kardinallar inancı fərqli cür yaşayırlar. Bəziləri dəyişiklik istəyir, bəziləri mövcud nizamı qorumağa çalışır, bəziləri isə bu prosesi sadəcə nüfuz qazanmaq imkanı kimi görür. Hər biri dini dəyərlərdən danışır, amma onların qərarlarına insan zəiflikləri təsir edir.
Film bu ziddiyyəti açıq şəkildə göstərir. Müqəddəs divarların içində belə, insanlar günahsız deyil. İnanc saf qala bilər, amma onu təmsil edənlər həmişə saf olmur.
Bu gərginliyin içində Kardinal Benitez digərlərindən fərqli görünür. O, sakitdir, iddialı deyil və hakimiyyət uğrunda mübarizəyə qoşulmur. Müharibə bölgələrində çalışmış bu insan inancı sözlə yox, yaşadığı təcrübə ilə daşıyır.
Filmin kulminasiya nöqtəsində Benitezin Papa seçilməsi təsadüfi deyil. Daha sonra onun bioloji olaraq interseks olduğu üzə çıxır. Bu detal şok yaratmaq üçün deyil. Film bununla çox açıq bir fikir irəli sürür: ruhani liderlik bədənlə, cinsiyyətlə və sosial formalarla ölçülmür. İnanc insanın kim olduğuna deyil, necə yaşadığına baxır.
Filmin sonunda ekranda bir tısbağa görürük. Lourensin qucağındakı bu tısbağa səbrin rəmzidir. O, tələsməməyi, qərarların zamanla və sakitliklə formalaşmasını simvolizə edir. Film bununla demək istəyir ki, inanc ani qərarlarla yox, uzun bir daxili proseslə möhkəmlənir.
Biz yeni Papanın seçildiyini bildirən məşhur “ağ tüstü”nü görmürük. Sadəcə insanların sevincini eşidirik. Çünki filmə görə əsl dəyişiklik gözlə görünən mərasimlərdə yox, insanın daxilində baş verən səssiz dəyişmədə gizlidir.
